Yeterli Ve Dengeli Beslenmede Karbonhidratların Önemi Nedir?

Source
Karbonhidratlar Karbon(C), Hidrojen ve Oksijen (0) atomlarından oluşmuş organik bileşiklerdir. Canlılar dünyasında çok yaygın olarak bulunurlar. Günümüzde pek çok beslenme modelinde, insanların günlü enerjisinin çoğunun karşılandığı besin öğesidir. Yeterli ve dengeli beslenme programında %55-60’ının CHO’lardan sağlanmaktadır. Bu üç elementin (Carbon, hidrojen, oksijen) sayısına, birleşme düzenine ve insanın yararlanma durumuna göre çeşitli yapıda ve isimde CHO vardır.

Karbonhidratın Vücuttaki işlevleri: Vücudun harcadığı enerjinin önemli kısmını sağlarlar. Tüm dokular enerji gereksinimi için karbonhidratı kullanır. Beyin dokusu ise enerji için sadece karbonhidratları kullanır. Ağır fiziksel hareketler için karbonhidratlar en elverişli enerji kaynağıdır. Antikatojeniktirler. Karbonhidratlar gereğinden az alınırsa vücutta normalden çok ketonlar ve asitler oluşur. Bu moleküller vücut sıvılarında asiditeyi arttırır ve kanın alkalitesini azaltır. Bu duruma ketozis denir. Kanın alkalitesi çok azalırsa komaya neden olabilir. Su ve Elektrolitlerin vücutta tutulmasını sağlarlar. Sodyumun barsaklardan kana emilmesine yardımcı olurlar. Proteinin enerji için kullanılmasını önleyerek proteine olan gereksinimi azaltırlar. Barsak hareketlerini düzenlerler. Sindirim enzimlerinin etkilemediği polisakkartler barsakların hareketini arttırarak oluşan artıkların dışkı olarak atılmasına yardımcı olurlar. Bu polisakkaritler diyette çok az olursa barsak hareketi azalır ve kabızlık oluşabilir.

Karbonhidratların Yapılarına göre sınıflandırılması Monosakkaritler, Disakkaritler, oligosakkaritler, polisakkaritler olarak 4’e ayrılır. Monosakkaritler: Daha basit karbonhidratlara hidrolize edilemeyen temel karbonhidratlardır. Basit şeker olarak da bilinirler.Triozlar, tetrozlar, pentozlar ve heksozlar olarak sınıflandırılırlar. Monosakkaritler kristalleşmiş renksiz bileşik olup çoğu tatlı olduğundan basit şeker olarakta bilinirler. Monosakkaritler adlandırılırken C’sayısı esas alınır. Doğada en fazla bulunan monosakkaritler 6 C’lu heksozlardır.Bu Heksozlar glukoz, galaktoz ve früktoz olarak adlandırılır. Aldoz şekerinin sonuna -oz eki getirilirken ketoz şekerinin isminin sonuna -uloz eki getirilir.

Glikoz, Galaktoz, Fruktoz monosakkaritleri beslenme açısından en önemlileridir. Glikoz: Glikoz aldehit grubuna sahiptir. Dekstroz ve üzüm şekeri olarak da adlandırılır. İnsan organizmasında Glikoz kanda serbest olarak bulunmakta olup kan şekeri olarakta adlandırılır. Organizmanın en önemli enerji kaynağıdır ve kanda 65-100 mg/dl olarak bulunur. Kompleks CHO’ların hidrolizi ile glikoz oluşur.  Kompleks karbonhidratların bileşiminde en çok bulunan monosakkaritlerdir.Kompleks karbonhidratların bileşiminde en çok bulunan monosakkaritlerdir. En çok bulunduğu besinler; üzüm, üzümden yapılan yiyecekler ve içecekler, baldır.